Anne olmaktan pişmanlık duyan kadınlar anlatıyor: 'Kaçamayacağınız bir tuzak gibi'

Carmen, 10 yaşındaki oğlu Teo'yu çok seviyor. Ama zamanı geri çevirebilseydi anne olmamayı tercih edeceğini söylüyor.

"Annelik sağlığımı, zamanımı, paramı, gücümü ve bedenimi aldı" diyor.

"Bedeli çok yüksek ve maliyeti sonsuza kadar sürecek."

40'lı yaşlarındaki öğretmen, anne oldukları için pişmanlık duyan kadınlardan oluşan gizli bir topluluğun parçası.

Bu pişmanlık nadiren yüksek sesle dile getiriliyor. Benimle iletişime geçen kadınlar, sert yargılanma korkusu ve ailelerinin bu duygularından haberi olmadığı için yalnızca anonim kalma şartıyla konuşmayı kabul etti.

Carmen birkaç yıl önce bir ebeveynlik forumunda pişmanlığını temkinli bir şekilde dile getirdiğini söylüyor. Bazı kişiler empati gösterse de bazıları onu "korkunç" ve "bir canavar" gibi görmüş.

Filmde oyuncu Rose Byrne, kızının ihtiyaçlarını karşılamaya ve aile hayatını ayakta tutmaya çalışırken tükenmiş hisseden bir anneyi canlandırıyor.

 Rose Byrne, kronik hasta kızına bakmaya çalışırken yoğun stres altında çökmeye başlayan bir anneyi, Linda'yı canlandırıyor.

Carmen filmin temalarıyla kendini özdeşleştirebildiğini söylüyor ve "Annelik, yapmak istemeseniz bile yapmak zorunda olduğunuz sonsuz bir iş. Çünkü size bağımlı küçük bir insan var… kaçamayacağınız bir tuzak gibi hissettiriyor" diyor.

Anne olmanın kendisi için ne kadar "yıkıcı" olduğunu açıkça anlatıyor. Ama oğlu hakkında konuştuğunda sesinde belirgin bir sıcaklık hissediliyor.

"Teo'nun pişmanlığım ile hiçbir ilgisi yok. O harika, sevimli bir çocuk ve onu çok seviyorum" diyor.

"Hiç düşünmeden onun için hayatımı veririm. Nazik, uyumlu ve çok başarılı bir öğrenci."

Psikoterapist Anna Mathur ise şunu söylüyor:

"Kadınlar annelik pişmanlığını konuşabilecek kadar güvende hissettiklerinde genellikle ortaya çıkan şey sevgisizlik değil; yalnızlık, tükenmişlik ya da kimliğini kaybetmiş olma hissi oluyor."

Kendini "mükemmeliyetçi" olarak tanımlayan Carmen için en ağır gelen şey ise "iyi bir vatandaş, iyi ve mutlu bir insan" yetiştirme sorumluluğu.

Carmen, Teo'nun asla kendi çocukluğunda hissettiği duyguları yaşamayacağına dair kendine söz vermiş.

Yoksul ve işlevsiz bir ailede büyüdüğünü söylüyor. "Şiddetin ana dil olduğu" bir ortamda büyüdüğünü ve hiçbir zaman sevildiğini hissetmediğini anlatıyor.

Başlangıçta anne olmak onun için "bir mutluluktu".

Teo iyi uyuyan bir bebekti ve Carmen doğum iznindeyken oğluna baktığı günlerden keyif alıyordu.

Ancak oğlu ciddi gelişimsel gecikmeler göstermeye başlayınca durum değişti.

Carmen, "Sıradan anlar bile gözleme ve endişeye dönüştü" diyor.

"Çok suçluluk hissettim ve hayatının bir mücadeleye dönüşeceğinden korktum."

Sonunda Teo'ya Carmen'in korktuğu hastalıklar teşhis edilmedi ve şu anda iyi durumda.

Ancak Carmen, yaşadığı stres ve sürekli kaygının kendisinde bir otoimmün hastalığın gelişmesine yol açtığını söylüyor.

Uzmanlara göre annelik pişmanlığı çoğu zaman sevgisizlikten değil; yalnızlık, tükenmişlik ve kimlik kaybı hissinden kaynaklanıyor

İsrailli sosyolog Orna Donath'a göre annelik pişmanlığını sevgisiz ya da ihmalkâr ebeveynlikle ilişkilendirmek hatalı bir varsayım.

Regretting Motherhood: A Study (Araştırma: Annelikten Pişmanlık) adlı kitabın yazarı olan Donath, annelikten pişmanlık duyan 23 anneyle görüştü.

Bu kadınların her biri, annelikten pişmanlık duygusu ile çocuklarına duydukları sevgi arasında net bir ayrım olduğunu vurguladı.

Bazıları, anneliğin gerçekte yaşadıkları deneyimin toplumun sunduğu idealize edilmiş görüntüye uymadığı için kendilerini aldatılmış hissettiklerini söyledi.

Araştırmaya katılan ve iki ergen çocuğu olan bir anne şöyle diyor:

"Çocuk sahibi olduğum ve anne olduğum için pişmanım ama çocuklarımı seviyorum… onların var olmamasını istemem. Sadece anne olmak istemiyorum."

Mevcut sınırlı veriler bunun çok da nadir bir duygu olmadığını gösteriyor.

2023 yılında Polonya'da yapılan bir araştırma, ebeveynlerin yüzde 5 ile 14'ünün çocuk sahibi olma kararından pişmanlık duyduğunu ve yeniden karar verme şansları olsa çocuksuzluğu tercih edeceklerini ortaya koydu.

Ebeveynler pişmanlıklarını açıkça dile getirmeyebilir, ancak internetteki sosyal medya platformlarında bir topluluk buluyorlar.

Carmen, Facebook'taki I Regret Having Children (Çocuk Sahibi Olduğum İçin Pişmanım) grubuna katıldığında yalnız olmadığını fark etti.

Dünyanın dört bir yanından 96 bin üyesi olan bu grupta bir anne BBC'ye şöyle anlatıyor:

"Annelik tatlı anlarla dolu, ama bu anlar sahip olabileceğim özgürlüğün yerini tutmuyor."

Avustralya'da yaşayan ve beş yaşında bir çocuğu olan bu anne şöyle diyor:

"Kızımın yanında maskemi iyi takıyorum. Ama o uyuduktan sonra eşimle geçirdiğimiz kısa kaliteli zaman diliminde maskem düşüyor ve yalnız kalmayı tercih ediyorum."

Çocuk sahibi olmak finansal olarak da zorluk yaratmış.

Seyahat etmek, bir iş kurmak ve yatırım oluşturmak gibi hedeflerinin hepsi ertelenmiş.

"Bu karmaşık dünyada düzgün bir insan yetiştirmeye çalışmak dışında hiçbir şeye motivasyonum kalmadı" diyor.

Bazı kadınlar annelikten pişmanlık duyduklarını söylese de, çocuklarına duydukları sevginin bundan ayrı olduğunu vurguluyor

Bir başka kadın ise İngiltere'den konuşuyor ve mutsuz annelerin hemen doğum sonrası depresyonla etiketlenmesinin "küçültücü" olduğunu söylüyor.

"İnsanlar bunu böyle etiketlemeyi daha rahat buluyor. Ama benim çocuklarım artık yetişkin ve ben hâlâ yaşayamadığım hayatın yasını tutuyorum."

"Şimdi de gelecekte torunlara bakma ihtimalini düşünüyorum. Bakım verme hiç bitmiyor."

I Regret Having Children Facebook grubu 2007 yılında kuruldu.

Gruptaki içerikler, çoğunluğu kadın olan ebeveynlerin özel mesajla gönderdiği ve anonim olarak paylaşılan hikâyelerden oluşuyor.

Grubun moderatörü olan ve ABD'de yaşayan 44 yaşındaki laboratuvar bilimcisi Gianina, grubun amacının hiçbir zaman ebeveynleri utandırmak ya da belirli bir yaşam tarzını teşvik etmek olmadığını söylüyor.

Gianina, "Daha çok ana akım tartışmalarda pek yer bulamayan kültürel bir olguyu belgelemekle ilgili" diyor ve şöyle devam ediyor:

"Topluluk büyük ve aktif çünkü pek çok insan kendilerine sahip olmamaları gerektiği söylenen duygularla sessizce mücadele ediyor."

Gianina da çocuk sahibi olup olmama konusunda kararsız olduğunu söylüyor.

Forumda okuduğu hikâyelerin sonunda çocuk sahibi olmamaya karar vermesinde etkili olduğunu anlatıyor.

 'En iyi arkadaşım bebeğimi doğuracağını söyledi ve sayesinde anne oldum'

İrlandalı danışman ve psikoterapist Margaret O'Connor'a göre genç yetişkinler çocuk sahibi olma konusuna önceki kuşaklardan çok farklı yaklaşıyor.

"Bunun bir seçim olduğu daha çok fark ediliyor" diyor.

"Yapmanız gereken otomatik bir şey değil."

O'Connor, 20'li ve 30'lu yaşlarında olup çocuk sahibi olmak istediklerini bilen ancak zorluklar konusunda endişe duyan ve bu süreçte destek almak isteyen kişilerle çalıştığını söylüyor.

Ancak bir kadının annelikten pişman olup olmayacağını önceden gösterecek "emareleri" belirlemenin zor olduğunu da vurguluyor.

"Bu büyük karardan mümkün olduğunca emin olmanız ve bunu kendi nedenlerinizle yapmanız gerekiyor" diyor.

"Partnerinizden ya da ailenizden gelen dış baskı nedeniyle değil."

Ayrıca herkesin destek olacağı fikrine fazla güvenilmemesi gerektiğini de söylüyor.

"Genelde aldığımız mesaj şu oluyor: 'Hepimiz bebeğe bakmak için burada olacağız.' Ama çoğu zaman insanlar olmuyor" diyor.

"Bu sizin bebeğiniz ve sorumluluğu size ait olacak."

O'Connor'a göre ebeveynlerin pişmanlık duygusu yaşaması tamamen normal.

Bu rolün ne kadar büyük ve talepkâr olduğu düşünüldüğünde bunun anlaşılır olduğunu söylüyor.

Pişmanlığın köküne inebilmek için bir terapistle konuşmayı öneriyor.

"Yargılanmayacağınız güvenli bir ortamda konuşabilmek önemli."

Anna Mathur ise annelik pişmanlığının her zaman tamamen ortadan kalkmayabileceğini söylüyor.

"Bazı kadınlar için bu duygular destek, dinlenme, zaman ve koşulların değişmesiyle yumuşayabilir veya önemli ölçüde değişebilir."

"Ama bazıları için bu duygunun bazı yönleri kalıcı olabilir. Bu dürüstlüğe utanç duymadan yer açmamız önemli."

 Araştırmalar, bazı ebeveynlerin çocuk sahibi olma kararından pişmanlık duyabildiğini, ancak bu duygunun çoğu zaman açıkça dile getirilmediğini gösteriyor

Orna Donath'ın araştırması da bazı kadınlar için annelik pişmanlığının hiç geçmediğini gösteriyor.

"Konuştuğum tüm kadınlar pişmanlık duygularına rağmen ellerinden gelenin en iyisini yapmaya çalışıyor" diyor.

"Birkaç yıl önce bana annelikten pişman olduğunu söyleyen bir kadından mektup aldım. Ona yardımcı olan şeyin bir gün bu duygunun geçeceğini umut etmek olmadığını yazmıştı."

"Onun yerine bunu kabul etmeyi tercih ettiğini söylemişti. Çünkü her seferinde geçmediğini fark edip hayal kırıklığına uğramak istemiyordu."

Carmen de bu duygunun kalıcı olduğunu düşünüyor.

"Çünkü fedakârlık sonsuza kadar sürüyor" diyor.

Ancak birkaç yıldır terapiye gittiğini ve bunun kendisini kabul etmesine yardımcı olduğunu söylüyor.

"Artık sürekli öfke içinde yaşamıyorum."

Artık spor salonuna gitmek ve arkadaşlarıyla görüşmek için zaman ayırıyor.

Ayrıca mükemmel olmaya çalışmamak için kendine izin vermeye çalışıyor.

"Artık şöyle diyebiliyorum: 'Hayır, üzgünüm, yorgunum ve erken yatacağım. Akşam yemeğinde ne isterseniz yiyin, babanız burada.'"

Bunu yaptığında dünyanın yıkılmadığını fark ettiğini söylüyor.

"Teo benim bir insan olduğumu, mükemmel olmadığımı görüyor ve bununla sorun yaşamıyor."

Carmen'e oğluyla birlikteyken en mutlu olduğu anı soruyorum.

Her gece Teo uyumadan önce aynı yatağa giriyor ve günü birlikte konuşuyorlar.

Teo yorganın sıcaklığına sokulup annesine sarılıyor.

"Teo'yla gerçekten bağ kurduğum ve dünyada en çok sevdiğim insanı gördüğüm an bu" diyor.

"Artık kendimi bir canavar gibi hissetmiyorum."